Το Teacher's Blog είναι μαζί μας....Προβλήματα επικοινωνίας στην σχολική τάξη; Διαβάστε το σημερινό άρθρο!

     Αποτελεί συχνό φαινόμενο ο δάσκαλος, ο καθηγητής αλλά και κάθε βαθμίδας εκπαιδευτικός να αντιμετωπίζει προβλήματα επικοινωνίας μέσα στην τάξη του. Με τον όρο «επικοινωνία» εννοούμε, τη διαδικασία της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ δύο ή περισσότερων ατόμων. Υπάρχει δηλαδή πομπός και δέκτης. Για να είναι ουσιαστική και ποιοτική οφείλουν να τηρούνται διάφορες συνθήκες και από τις δύο πλευρές. Για παράδειγμα να υπάρχει ήπιο κλίμα συζήτησης, κατανόηση και σεβασμός, μπορεί να είναι ακόμη και αυθόρμητη συζήτηση αλλά με όρια.

  Σύμφωνα με τους θεωρητικούς και ερευνητές της επικοινωνίας (Gordon,1970), έγινε προσπάθεια προσδιορισμού των συμπεριφορών που δυσχεραίνουν την επικοινωνία. Έτσι οι φραγμοί αυτοί είναι η απειλή, προσταγή, όταν ο πομπός δίνει εντολές στον δέκτη και η απειλή- προειδοποίηση, όταν σχεδόν πάντα επισημαίνει ο ομιλητής στον συνομιλητή τις αρνητικές συνέπειες των πράξεων του. Το ίδιο ισχύει και για το συνεχόμενο κήρυγμα ή αλλιώς ηθικολογία περί πρέπει ή δεν πρέπει. Αυτή η κατάσταση φέρνει το άτομο και συγκεκριμένα εδώ τον μαθητή σε έναν εκνευρισμό αλλά και σε μείωση της αυτοπεποίθησης του. 

  Ακόμη, οι υποδείξεις με επικριτικό τρόπο και όχι η συμβουλή και προτροπή οδηγεί στον ίδιο δρόμο την επικοινωνιακή σχέση μαθητή με μαθητή αλλά και μαθητή με δάσκαλο. Τέλος, η γελοιοποίηση και ο σαρκασμός όταν αποδίδει έναν αρνητικό χαρακτηρισμό στον συνομιλητή του, που τον προσβάλλει ως προσωπικότητα μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα και πολλές φορές την παντελή έλλειψη επικοινωνίας.

  Σημαντική λοιπόν είναι η συμβολή και ο ρόλος του εκπαιδευτικού, με παιδαγωγική-συμβουλευτική δράση. Είναι αναγκαίο ο εκπαιδευτικός να έχει εκπαιδευτεί, να είναι εξοικειωμένος και να έχει αναπτύξει τις δεξιότητες τις επικοινωνίας, προκειμένου να δημιουργήσει ήρεμο κλίμα στην τάξη του αλλά και ποιοτικές σχέσεις με τους μαθητές του. Η πρακτική αυτή βασίζεται στην προσωποκεντρική και φαινομενολογική θεωρία του Rogers(1942,1951,1961.Pervin&John,2001).

  Με βάση την θεωρία αυτή αναπτύσσονται κάποιες προϋποθέσεις που διευκολύνουν την επικοινωνία του εκπαιδευτικού με τους μαθητές του. Αυτές είναι η ενσυναίσθητη κατανόηση(empathy), που χαρακτηρίζει τη προσπάθεια του ατόμου να κατανοήσει έναν άλλον άνθρωπο «σαν να» είναι αυτός, να μπει δηλαδή στην θέση του, να νιώσει όπως εκείνος. Κάτι τέτοιο πολλές φορές είναι δύσκολο έως και ακατόρθωτο, ακόμη και προσβλητικό προς τους μαθητές όταν γίνεται με τον λάθος τρόπο. Οι φράσεις «σε καταλαβαίνω» ή «το έχω περάσει και εγώ» δεν είναι πάντοτε βοηθητικές. Ο καθένας νιώθει πως το πρόβλημα του είναι μοναδικό και πως δεν το έχει βιώσει κανένας άλλος, γι’ αυτό θέλει προσοχή στον χειρισμό από τον εκπαιδευτικό.

  Η ζεστασιά και άνευ όρων θετική αναγνώριση, αποδοχή και η εκτίμηση προς τον μαθητή είναι μια ακόμη προϋπόθεση. Ο εκπαιδευτικός οφείλει να εκτιμά και να μην διακρίνει τους μαθητές του. Είναι όλοι ίσοι στα μάτια του. Η αυθεντικότητα και η αυτοαποκάλυψη του σύμβουλου-εκπαιδευτικού είναι η γνησιότητα και η άμεση διαθεσιμότητα στις ανάγκες των μαθητών του, να είναι δηλαδή αληθινός και όχι να παίζει κάποιο ρόλο. Ιδιαίτερη σημασία έχει για το παιδί η άνευ όρων θετική αναγνώριση και η αποδοχή. 

  Τελευταία προϋπόθεση είναι η εννοιολογική και αντιληπτική ικανότητα, να κατανοεί και να αξιολογεί τις δυσκολίες του μαθητή, να προβλέπει μελλοντικές αντιδράσεις και επιπτώσεις των πράξεων του, καθώς να είναι γνώστης της επίλυσης όσων προαναφέρθηκαν.

 

  Συμπεραίνουμε πως ο ρόλος του εκπαιδευτικού μέσα στην σχολική τάξη ως σύμβουλος και διευκολυντής, προσφέρει στον μαθητή μια ευελιξία αλλά και ηρεμία, αφού ο εκπαιδευτικός βλέπει τους μαθητές ως άτομα και όχι ως αντικείμενα γνωστικού ενδιαφέροντος. Αυτό κατ’επέκταση εκτός από την ψυχολογική βοήθεια και στήριξη στους μαθητές βοηθά και τον εκπαιδευτικό να εφαρμόσει το έργο του. Γιατί αν δεν δοθεί η κατάλληλη έμφαση στην λύση τέτοιων ζητημάτων από τον εκπαιδευτικό είναι δύσκολο να εμβαθύνει σε γνωστικά θέματα.

Επιμέλεια: Λάλου Σπυριδούλα-Μαρία
Εκπαιδευτικός

ΠΗΓΕΣ

Gordon,1970

Rogers(1942,1951,1961.Pervin&John,2001)

Χρυσή Γ.Χατζηχρήστου «Δεξιότητες επικοινωνίας»

Όταν όλα πάνε στραβά..

Υπάρχουν μέρες (μήνες, χρόνια..) που τα πράγματα δεν πάνε όπως τα θέλαμε και τα περιμέναμε..είναι αυτές οι μέρες που εύχεσαι να μην είχες σηκωθεί από το ωραίο ζεστό σου πάπλωμα..Είτε στο σπίτι, είστε στη δουλειά κάτι στραβώνει και κάτι δεν μας θέλει. Σκέφτεσαι διάφορες λύσεις: να με ξεματιάσουν, ο τάδε με ζηλεύει, έχει πανσέληνο ή ανάδρομο Ερμή; σκέφτεσαι, σκέφτεσαι κι όμως λύση πουθενά..γιατί απλά δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα προς λύση...απλά όλα πάνε στραβά!

    Αυτές τις μέρες το μόνο που κάνουμε είναι να γκρινιάζουμε και φυσικά (έλα παραδέξου το) να μας πιάνει μια γενική μαυρίλα και γκρίνια για τη ζωή και την "τύχη" μας...αυτή η τύχη πόσα έχει ακούσει χωρίς να φταίει η κακομοίρα...γιατί την τύχη μας την ορίζουμε μόνοι μας και όσοι σας είπαν το αντίθετο, σας είπαν ψέματα για να σας ελαφρώσουν...αλλά σας βάρυναν..

 Όταν όλα πάνε στραβά, λοιπόν, μην στενοχωριέστε και μην πέφτετε στην παγίδα του να "κλαίγεστε" για όλη σας την εώς τώρα ζωή. Δεν σας βοηθά, ίσα ίσα που σας ρίχνει ακόμη πιο κάτω.

     Μπορείτε να εκμεταλλευτείτε αυτή την άσχημη περίδο και να γυρίσετε το παιχνίδι προς όφελός σας. Απλά χρειάζεστε λίγη υπομονή και απομόνωση..Το δεύτερο είναι απαραίτητο για το πρώτο, γιατί όταν αναλώνεστε σε συζητήσεις επί συζητήσεων για την "μαύρη σας την τύχη" τότε η υπομονή μειώνεται γιατί σίγουρα και ο συνομιλητής σας θα σας συγχύσει με κάποια μικροκριτική ή θα μοιραστεί μια αντίστοιχη "μαύρη τύχη" και έτσι η υπομονή σας θα εξαντληθεί...Μείνετε στο σπίτι, με τον εαυτό σας παρεούλα και γράψτε σε ένα χαρτί τα πράγματα για τα οποία είστε ευγνώμων..είναι μια δοκιμασμένη συνταγή που εκατομμύρια ψυχοθεραπευτές και σύμβουλοι χρησιμοποιούν με τους πελάτες τους. Πάντα έχουμε κάτι στη ζωή μας για το οποίο νιώθουμε ευγνομωσύνη. Σκεφτείτε ποιό είναι αυτό και γράψτε το ή γράψτε τα σε ένα κομμάτι χαρτί το οποίο καλό είναι να το έχετε στο πορτοφόλι σας...γιατί μπορεί το σύνδρομο "Βασιλάκης Καίλας" να σας χτυπήσι στη δουλειά ή όσο είστε στο δρόμο!

    Ένας άλλος τρόπος να χτίσετε την αντοχή σας σε αυτές τις περιόδους μαυρίλας είναι να σκεφτείτε πράγματα που έχτε καταφέρει και δοκιμασίες που έχετε ξεπεράσει. Πρέπει να είστε περήφανος για τα κατορθώματά σας και να μην τα υποτιμάτε. Χαιδέψτε και παινέψτε τον εαυτό σας γιατί δεν θα το κάνει άλλος για εσάς ή και καλύτερα από εσάς!

    Συναναστραφείτε με άτομα που σας φτιάχνουν το κέφι. Δεν χρειάζεται να μιλάτε σε ανθρώπους που σας κριτικάρουν ή έχουν διαφορετική κοσμοθεωρία και δεν σας καταλαβαίνουν. Είναι ακατάλληλη περίοδος για αυτούς και είναι καλύτερο για την ψυχή σας να μιλάτε και να ανοιχτείτε σε ανθρώπους που σας ανεβάζουν, σας σέβονται και σας εκτιμούν. Δεν χρειάζεται να συζητήστε το πρόβλημα σας μαζί τους εάν δεν θέλετε, αρκεί να είστε μαζί τους, να γελάσετε, να πιείτε ένα χαλαρωτικό ρόφημα και να ξεχαστείτε στην κουβέντα τους.

    Βγείτε μια βόλτα στη φύση. Όλο και περισσότεροι θεραπευτές πλέον συστήνουν την επαφή με τη φύση ως "θεραπευτικό μέσο" για άτομα με αγχώδεις διαταραχές. Η θάλασσα, το δάσος, μια βόλτα σε ένα βουνό είναι τρόποι να χαλαρώσετε, να εκτιμήσετε τις ομορφιές του κόσμου και να νιώσετε ότι τα "προβλήματά" σας είναι μικρά ή έστω αντιμετωπίσημα σε αυτή την όμορφη ζωή..

    Διαλογιστείτε, φάτε υγιεινά, γυμναστείτε..μερικοί ακόμη τρόποι για να οπλιστείτε με αντοχές ψυχικές (πέρα από σωματικές) και να επιβιώσετε σε αυτή τη δύσκολη περίoδο για εσάς. 

     Και μην ξεχνάτε! Εάν νιώθετε ότι τίποτα δεν έχει νόημα πλέον στη ζωή σας, εάν κάνετε μαύρες σκέψεις πάνω από 6 μήνες, εάν απομονώνεστε και τίποτε δεν σας γεμίζει καλύτερα να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας για να λάβετε τη βοήθεια που σας χρειάζεται!

Όταν όλα πάνε στραβά....έχεις εσένα!Μην το ξεχνάς!

       

ΔΥΟ ΑΠΛΑ ΤΡΙΚ ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΩΞΕΤΕ ΤΙΣ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ

  Το σημερινό άρθρο θα είναι αρκετά σύντομο, θα έλεγα ότι μοιάζει περισσότερο με μια μικρή συμβουλή και όχι με άρθρο που απαιτεί χρόνο. Επίσης θα σας συμβούλευα να πάρετε χαρτί και μολύβι και πρόχειρα να σημειώσετε αυτά τα δύο tips για την αντιμετώπιση του άγχους και της ανησυχίας που όλοι βιώνουμε καθημερινά:

#1. Αυτό το tip είναι δανεισμένο από την Γνωσιακή-Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία και είναι μονάχα 2 λέξεις αλλά είναι τόσο μαγικές που ίσως αλλάξουν τον τρόπο σκέψης σας για πάντα!Σε κάθε περιττή και "σκοτεινή" σκέψη που μας βασανίζει, μπορώ να θέσω το παρακάτω ερώτημα: ΕΙΝΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟ;

     Ας δούμε ένα παράδειγμα: καθόμαστε ήρεμοι στο σπίτι μας, μια χαλαρή στιγμή και απολαμβάνουμε την ησυχία του σπιτιού στον καναπέ...όταν ξαφνικά ΜΠΟΥΜ μια αρνητική σκέψη μας χτυπάει την πόρτα...όλοι ξέρουμε πόσο δύσκολο είναι να διώξεις αυτή τη σκέψη και να την εμποδίσεις να σε κατακλύσει με αρνητικά συναισθήματα. Ας πούμε για παράδειγμα ότι μας έρχεται η σκέψη "Είμαι τόσο μόνος" και οι συνοδές σκέψεις αυτής "Δεν έχω πολλούς φίλους", "Μήπως με ζηλεύουν ή μήπως κάνω εγώ κάτι λάθος", "Δεν είμαι ενδιαφέρον άνθρωπος για να μην έχω πολλές παρέες", "Ας θυμηθώ τί είχε γίνει τότε που ξέκοψα από την Χ φίλη ή φίλο" κ.ο.κ. και τελικά φτάνουμε σε ένα κατακλυσμό σκέψεων που είναι πολύ αρνητικές και αυξάνουν τα επίπεδα άγχους μας ή για κάποιους τα επίπεδα κατάθλιψης. Κάνοντας, ωστόσο, αυτή την ερώτηση: "ΕΙΝΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟ ΑΥΤΟ;" βάζοντας στο μικροσκόπειο τη χρησιμότητα αυτών των σκέψεων ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ της ζωής μου..σκεπτόμενος ΤΙ ΜΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΤΩΡΑ αυτές οι σκέψεις; παίρνω τον έλεγχο πίσω.
     Κάθομαι ξανά στη θέση του οδηγού και ανακατευθύνω το καράβι του μυαλού μου. Δείτε το έτσι: σαν ένα καράβι με καπετάνιο εσάς τον ίδιο. Οι σκέψεις είναι δικές σας και μπορείτε να τις σταματήσετε όποτε θέλετε. Απλά θέλει επιμονή και εξάσκηση.

#2. Δεύτερο tip για σήμερα είναι η αναπνοή μέσα σε ένα τρίγωνο. Ξέρω ότι ακούγεται απλοικό και ίσως αστείο αλλά πιστέψτε με, λειτουργεί! Από τότε που το ανακάλυψα έχει βελτιώσει τη ζωή μου και έχει μειώσει πολύ τα επίπεδα άγχους μου. Πώς γίνεται λοιπόν: Σκεπτόμενοι ένα τρίγωνο
θα παίρνετε βαθιά ΕΙΣΠΝΟΗ και θα φαντάζεστε τη μια πλευρά του τριγώνου...και μόλις φτάνετε στην κορυφή του, θα βγάζετε τον αέρα από το στόμα αργά και θα φαντάζεστε τις άλλες δύο πλευρές του τριγώνου. Θέλουμε δηλαδή η εκπνοή να έχει μεγαλύτερη διάρκεια από την εισπνοή γι αυτό και θα φαντάζεστε την μια πλευρά στην εισπνοή (από τη μύτη) και τις άλλες δύο στην εκπνοή (από το στόμα). Κάντε το όποτε νιώθετε άγχος και πίεση και θα δείτε τα εκπληκτικά αποτελέσματα αυτού του πολύ απλού tip.
Θα χαρώ να ακούσω τα σχόλια σας και εάν σας φάνηκε χρήσιμο το σημερινό άρθρο.